Paralel Portun Kullanım Amacı ve Üstünlükleri

Bir bilgisayar tek başına bilgi toplama ve değerlendirmek için kullanılabilir. Örneğin herhangi bir cihazın veya cihazın bulunduğu ortamın sıcaklığı zamanın fonksiyonu olarak kaydedilmek istenebilir. Ancak algılayıcılardan elde edilen bilgi bir arayüz kartı ile işlendikten sonra bilgisayara iletilmesi gerekmektedir. Peki işlemci dışardan gelen bu ham bilgileri kimin aracılığı ile alacaktır? Seçeneklerden birisi paralel porttur, diğer alternatiflere de ilerleyen konularda değinilecektir.

Paralel portun kullanımı bize ne gibi üstünlükler sunar?

Günümüzde bilgisayarla bilgi iletişimi anakarta takılan PCI, AGP (ekran kartları için) ve SCSI kartları ile gerçekleştirilmektedir. Daha eski model kişisel bilgisayarlarda ISA olarak bilinen kartlar da kullanılmakta idi. Ancak bu tip kartlarla çalışmak beraberinde bir çok dezavantaj da getirmektedir. Bu dezavantajları sırasıyla açıklayalım:

• Bilgisayar anakartına ait yuvalara (slot) takılan kartların laboratuar ortamında sökülüp takılmaları oldukça büyük sorunlara neden olabilir. Hatta bazı durumlarda tüm bilgisayar sisteminin zarar görmesi olasıdır.

• Tüm bilgisayar anakartları eşit sayıda yuvaya sahip değildir ve üstelik dizüstü bilgisayarlarda bu tip kartların oturacağı bir yuva (PCMCIA hariç) söz konusu değildir.

En çok öne çıkan üstünlükleri ise:

• Çoğu uygulamada basit ve ekonomik çözümler yeterli gelmekte ve bu yüzden tercih edilmektedirler.
  Paralel port giriş ve çıkışları TTL (5v-0v) seviyesinde olduğu için fazladan gerilim dönüştürme entegrelerine ihtiyaç duymadan çoğu elektronik sistemle haberleşebilir.

• Paralel port üstte açıklanan bazı dezavantajlardan dolayı aranan en iyi alternatiflerden birisidir. Paralel port tüm PC sistemlerde standarttır ve mevcuttur. Her ne kadar çeşitli seri arabirimlerin (USB, Firewire) yaygılaşmasıyla önemini biraz kaybetse de sahip olduğu basitlik ve ekonomiklik bu portun uzun süreler PC standardında mevcut olacağını göstermektedir.

- Bir PC ve paralel portun PC üzerindeki konumu -

Yukarıda bir PC kasasının arka plandan görüntüsü ve paralel portun kasa arkasındaki konumu gösterilmektedir. Şekilden görüldüğü gibi paralel port 25 adet dişi pine sahiptir ve DB-25F olarak adlandırılır. Bu porta takılacak cihazın yine 25 pine sahip olması ancak erkek pinlere sahip olması gerekir. Her bir pinin hangi işleve sahip olduğu ilerleyen kısımlarda belirtilecektir.

Paralel port, endüstride farklı isimlerle anılır: paralel port, paralel yazıcı adaptörü, Centronics adaptörü, Centronics port. Aslında paralel port kavramı bilgileri paralel olarak ileten bir iletişim mekanizmasını tanımlar. Ancak paralel port deyimi kişisel bilgisayarlara yazıcıların bağlantısını sağlayan arabirim olarak anlaşılmaktadır. Örneğin PC içerisindeki IDE konnektörü ve kablosu da paralel bir porttur.

Paralel portun tasarım amacının bilinmesi onun yapısını daha kolay anlamamıza yardım edecektir. Aslında paralel port bilgisayardan gönderilen verilerin bir yazıcıya aktarılması için tasarlanan bir arayüzdür. Bilgisayar ile yazıcı arasındaki veri iletimini sağlayacak bir arayüz tasarlanırken aşağıdaki en önemli üç unsur göz önünde bulundurulmuştur.

• Bir baytlık bir bilgi (8-bit data) bilgisayardan yazıcıya paralel olarak gönderilmelidir.

• Bilgisayar, 8-bit bilginin gönderilmek üzere beklediğini yazıcıya bildirmek zorundadır ve bu sinyal STROBE olarak bilinir. STROBE uyarı, ikaz anlamında kullanılabilir.

• Bilgisayar, yazıcıdan veriyi aldığına dair bir teyit mesajı da laması gereklidir ve bu sinyal ACKNOWLEDGE (ACK) olarak adlandırılır. Bu terim Türkçe'ye kabul ve veya geri bildirim olarak çevrilebilir.

Data, Strobe ve ACK sinyalleri (Şekil 6.2) her ne kadar ham veri iletimi için yeterli de olsa farklı istisnai durumlar düşünüldüğünde daha fazla sinyallere ihtiyaç olduğu açıktır.

Örneğin yazıcılar mekaniksel bir cihazdır ve bilgisayardan almış oldukları verileri belirlenen format içerisinde kağıda basarlar. Bilgisayar gelişiminin ilk yıllarında yazıcılar, bilgisayara son derece yavaş seri portlarla bağlanırlardı. Oldukça yavaş çalışan o dönemdeki yazıcılar için bu, çok da bir problem teşkil etmiyordu. Ancak yazıcıların hızlanması sonucu gelen verilerin yazıcı içerisinde bulunan geçici bir bellekte tutulması ihtiyacı ortaya çıktı. Bu gereksinim için tampon bellek (buffer memory) olarak adlandırılan birimler kullanılmaya başlandı. Bu durumda yazıcıya ait tampon belleğin dolduğunda, yazıcının bu durumu bilgisayara bildirmesi gerekmektedir. Bu sinyal yazıcının meşgul (BUSY) olduğunu bildirir ve bilgisayarın veri göndermesini engeller.

Tüm sistemlerin çok bilinen bir ortak yanları mevcuttur: Hatasız sistem yoktur. Tüm sistemler çalışma süresince er veya geç bir hata ile arızalı duruma düşerler ve bu tüm sistemler için kaçınılmaz bir durumdur. Aynı şekilde yazıcı bir hata ile karşılaştığında, mesela bir kağıt sıkışması söz konusu ise veya toner bitmesi oluştuysa bunun durumun bilgisayar bildirilmesi gerekmektedir. Bu tip durumları bildiren sinyal de ERROR (hata) olarak adlandırılır. Ayrıca yazıcının tamponundaki bilgiler bir hata sonucu ortaya çıkan arızadan dolayı silinip tekrar gönderilmesi istenebilir. Bu durumda tampon belleğin boşaltılması gerekeceğinden bu durum için de bir sinyal üretilmelidir. Bu sinyal de RESET sinyalidir ve bu sinyali alan yazıcı tampon belleğindeki bilgileri siler.

Sonraki sayfa